ସତ୍ୟନଗର

ସାତକଡ଼ି ହୋତା

ପରିଚୟ

ସାତକଡ଼ି ହୋତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ 'ସତ୍ୟନଗର' କେବଳ ଏକ ଉପନ୍ୟାସ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ହୃଦସ୍ପନ୍ଦନର ଏକ ଜୀବନ୍ତ କାହାଣୀ । ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ସମାଜର ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ଚିତ୍ରିତ କରିଥାଏ; ଗୋଟିଏ ପଟେ ଅଛି ସାଧାରଣ ଖଟିଖିଆ ମଣିଷଙ୍କର ଜୀବନ ସଂଗ୍ରାମ ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ କ୍ଷମତାସୀନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଓ ଦୁର୍ନୀତି ।

ପୃଷ୍ଠଭୂମି

ଏହି କାହାଣୀର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର, ବିଶେଷ କରି ସତ୍ୟନଗର ବସ୍ତି ଅଞ୍ଚଳ । ଏହି ସମୟଟି ହେଉଛି ୧୯୮୦ ଦଶକର ଶେଷ ଭାଗ (୧୯୮୭-୮୮), ଯେତେବେଳେ ରାଜଧାନୀର ଦ୍ରୁତ ବିକାଶ ଚାଲିଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ପଟେ ବଡ଼ ବଡ଼ କୋଠା ଓ ସଚିବାଳୟ ନିର୍ମିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟପଟେ ସେହି କୋଠାଗୁଡ଼ିକୁ ଗଢ଼ିଥିବା ଶ୍ରମିକମାନେ ବସ୍ତିରେ ଅତି ଦୟନୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ ରହୁଥିଲେ । ସତ୍ୟନଗର ବସ୍ତିର ପରିବେଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଥିଲା । ପିଇବା ପାଣିର ଅଭାବ, ଅଳିଆ ଗଦା, ଏବଂ ବର୍ଷା ଦିନେ ନର୍ଦ୍ଦମା ପାଣି ଘର ଭିତରକୁ ପଶିବା ଭଳି ସମସ୍ୟା ସାଧାରଣ ଥିଲା । ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏହି ବସ୍ତିରେ ଏକ ବିଚିତ୍ର ସହଭାଗିତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା । ଏଠାରେ ଓଡ଼ିଆ, ତେଲୁଗୁ, ବଙ୍ଗାଳୀ ଏବଂ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷୀ ଲୋକେ ଏକାଠି ରହୁଥିଲେ । ସେମାନେ ନିଜର ଶ୍ରମ ଓ ରକ୍ତ ଦେଇ ସହରକୁ ସଜାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସରକାର ସେମାନଙ୍କୁ ସେଠାରୁ ଉଚ୍ଛେଦ କରି ଏକ ଭବ୍ୟ ନଗର ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କରୁଥିଲେ । ଏହି ସାମାଜିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ସ୍ଥିତି କାହାଣୀକୁ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଓ ବାସ୍ତବବାଦୀ ମୋଡ଼ ଦେଇଛି ।

ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର

ଏହି ଉପନ୍ୟାସରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଚରିତ୍ର ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ନିଜର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା କାହାଣୀକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛନ୍ତି:

ରାଧା ମହାପାତ୍ର: କାହାଣୀର ମୁଖ୍ୟ ନାୟିକା । ଜଣେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷିତା ମହିଳା ଯିଏ ଆମେରିକାରେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତାରିତ ହେବା ପରେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଫେରିଆସି ଏକ ବସ୍ତିରେ ରହି ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ଭାବେ କାମ କରନ୍ତି ।

ସତ୍ୟଜିତ୍‌ ରାୟ: ଜଣେ ଆଦର୍ଶବାଦୀ ଓକିଲ ଏବଂ ମାନବିକ ଅଧିକାର କର୍ମୀ । ସେ ରାଧାର ପୁରୁଣା ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ଅସହାୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନ୍ୟାୟର ଲଢ଼େଇ କରନ୍ତି ।

ମଧୁ ମାଷ୍ଟର: ସତ୍ୟନଗରର ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ 'ମଧୁ ମାଷ୍ଟ୍ରେ' । ସେ ଜଣେ ହୋମିଓପାଥି ଡାକ୍ତର ଏବଂ ନୈଶ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଶିକ୍ଷକ । ସେ ବସ୍ତି ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଣେ ଆଶାର କିରଣ ସଦୃଶ ।

ଭୁବନ ସ୍ୱାଇଁ ଓ ରାମା ରାଓ: ଏହି ଦୁଇଟି ଚରିତ୍ର ବସ୍ତିର ମେହନତି ମଣିଷଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି । ଭୁବନ ଜଣେ ବଢ଼େଇ ଯିଏ ଯକ୍ଷ୍ମା ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଏବଂ ରାମା ରାଓ ଜଣେ ସଚ୍ଚୋଟ ରାଜମିସ୍ତ୍ରୀ ।

ଶ୍ରୀଚରଣ ମାନଧାତା: ରାଜ୍ୟର ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୂଟନୀତିଜ୍ଞ ଏବଂ କ୍ଷମତା ପାଇଁ ଯେକୌଣସି ସୀମାକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି ।

ଅରକ୍ଷିତ ଦାସ: ଜଣେ ଗୁଣ୍ଡା ଓ ଦଲାଲ, ଯିଏ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରତିପତ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକଙ୍କର ଅପକର୍ମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

ବିଷୟବସ୍ତୁ

କାହାଣୀର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ରାଧାର ନିସଙ୍ଗ ଜୀବନରୁ । ଆମେରିକାରେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ସୁଧାଂଶୁର ପରକୀୟା ପ୍ରୀତି ଏବଂ ମାନସିକ ଓ ଶାରୀରିକ ନିର୍ଯାତନା ସହି ନ ପାରି ସେ ଭାରତ ଫେରିଆସେ । ସେ ନିଜର ଅତୀତକୁ ପଛରେ ଛାଡ଼ି ସତ୍ୟନଗର ବସ୍ତିର ଏକ ଛୋଟିଆ ଘରେ ରହି ଶିକ୍ଷାଦାନ ଓ ସମାଜସେବାକୁ ନିଜ ଜୀବନର ବ୍ରତ କରିନିଏ । ସେହି ସମୟରେ ସତ୍ୟନଗର ବସ୍ତିକୁ ସରକାର ଭାଙ୍ଗିଦବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କରନ୍ତି । ଏହା ବିରୁଦ୍ଧରେ ମଧୁ ମାଷ୍ଟରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଲୋକମାନେ ଏକଜୁଟ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ସଂଗ୍ରାମରେ ରାଧା ଏବଂ ସତ୍ୟଜିତ୍‌ ସାମିଲ ହୁଅନ୍ତି । କାହାଣୀରେ ଏକ ନୂଆ ମୋଡ଼ ଆସେ ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ମାରୱାଡ଼ି ବ୍ୟବସାୟୀ ହିମ୍ମତଲାଲ ଚୋଖାନୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଏ ଏବଂ ସେଥିରେ ବସ୍ତିର ଜଣେ ନିରୀହ ଲୋକ ସାଧୁ କାଣ୍ଡିକୁ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗରେ ଗିରଫ କରାଯାଏ । ସତ୍ୟଜିତ୍‌ ଏହି କେସ୍‌କୁ ହାତକୁ ନିଅନ୍ତି ଏବଂ ଜାଣିବାକୁ ପାଆନ୍ତି ଯେ ଏହା ପଛରେ ଜଣେ ଉଚ୍ଚପଦସ୍ଥ ଇଞ୍ଜିନିୟର ସଦାନନ୍ଦ ଉଦ୍‌ଗାତା ଏବଂ ଗୁଣ୍ଡା ଅରକ୍ଷିତ ଦାସଙ୍କ ହାତ ରହିଛି । ଦୁଃଖଦ ବିଷୟ ହେଉଛି, ପୁଲିସ୍‌ ହାଜତରେ ସାଧୁ କାଣ୍ଡିର ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ଯାହାକୁ ସରକାର ଆତ୍ମହତ୍ୟା ବୋଲି କହନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ ରାଜଧାନୀର ବଡ଼ କୋଠା 'କଳିଙ୍ଗ ଭବନ' ନିର୍ମାଣରେ ଚାଲିଥିବା ଦୁର୍ନୀତି ମଧ୍ୟ ପଦାକୁ ଆସେ । ରାମା ରାଓ ପରି ସଚ୍ଚୋଟ ମିସ୍ତ୍ରୀ ଯେତେବେଳେ ସିମେଣ୍ଟ ଓ ବାଲିର ଭୁଲ ଅନୁପାତକୁ ବିରୋଧ କରେ, ତାକୁ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଏ । ପୌର ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ସାମାଜିକ ଶକ୍ତିମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ 'ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ସଂଘ' ଗଠନ କରନ୍ତି ଏବଂ ରାଧା ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ସର୍ବାଧିକ ଭୋଟ୍‌ ପାଇ ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତି । କାହାଣୀର ଶେଷ ଭାଗରେ, ସବୁ ଦୁଷ୍କର୍ମର ମୂଳ ନାୟକ ଅରକ୍ଷିତ ଦାସ ରାଜସାକ୍ଷୀ ହେବା ପାଇଁ ରାଜି ହୁଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ବହୁ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅଫିସରଙ୍କର ମୁଖା ଖୋଲିଯାଏ । ଶେଷରେ ରାଧା ମହାପାତ୍ର ପୌରସଭାର ଚେୟାରପରସନ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ।

ଉପସଂହାର

ସାତକଡ଼ି ହୋତାଙ୍କ 'ସତ୍ୟନଗର' କେବଳ ଏକ କଳ୍ପିତ କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଆମ ସମାଜର ନିଚ୍ଛକ ସତ୍ୟ । ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ଶିଖାଏ ଯେ ସତ୍ୟର ପଥ ଯେତେ କଣ୍ଟକିତ ହେଲେ ବି ଶେଷରେ ଧର୍ମର ହିଁ ଜୟ ହୁଏ । ରାଧା ମହାପାତ୍ରର ସଂଘର୍ଷ, ମଧୁ ମାଷ୍ଟରଙ୍କ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ସେବା ଏବଂ ସତ୍ୟଜିତ୍‌ଙ୍କର ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ଅଦମ୍ୟ ଜିଦ୍ ଆମକୁ ଏକ ନୂତନ ସମାଜ ଗଢ଼ିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ । ବଡ଼ ବଡ଼ ଅଟ୍ଟାଳିକା ତୋଳୁଥିବା ମଣିଷ ନିଜ ଜୀବନର ଅଟ୍ଟାଳିକା କିପରି ସଚ୍ଚୋଟତାର ସହିତ ଗଢ଼ିପାରିବ, ସେଇ କଥା ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ।